WIA Kan Poroz\u025b<\/p>\n
[Don 53\/221]<\/h1>\nBamanankan<\/h2>\n
Bamanankan | Bambara<\/p>\n
“Jeli ka D\u0254nkili min b\u025b Nizerba Kan na M\u025bn”<\/p>\n
Y\u025bl\u025bma di\u0272\u025b kelen, kan 221 s\u025bb\u025bnni dijitali la \u2022 An t\u025b kan kisi. An b\u025b tuma b\u025b\u025b s\u025bb\u025bn.<\/p>\n<\/div>\n
“M\u0254g\u0254 t\u025b b\u025bn a y\u025br\u025b ma.”<\/p>\n
[M\u0254g\u0254 t\u025b b\u025bn a y\u025br\u025b ma]<\/p>\n
“M\u0254g\u0254 kelen t\u025b se ka ban a y\u025br\u025b kelen na.”<\/p>\n
\u2014 Bamanan kot\u0254ba min b\u025b Mande ladamu ka j\u025bmukan f\u0254: m\u0254g\u0254 si t\u025b se ka dafa a y\u025br\u025b kelen na jama t\u025b s\u0254r\u0254. Hakilitigiya nin b\u025b b\u025bn Ubuntu j\u025bmukan ma min b\u025b Afiriki farafinna b\u025b\u025b la.<\/p>\n<\/div>\n
Mali Ripubulike k\u0254n\u0254, Nizerba belebele b\u025b taamana savanna k\u0254n\u0254 y\u0254r\u0254 min na, m\u0254g\u0254 miliy\u0254n tan ni naani \u0272\u0254g\u0254n b\u025b u ka \u0272\u025bnamaya lad\u0254n Bamanankan na. Kan nin ye Mali ka nasiy\u0254n kan ye ti\u0272\u025b na ani dugu k\u0254n\u0254 kan f\u0254len ye Afiriki fasodenw na. Nka Faransi ye ofisiy\u025bli kan ye, Bamanankan de ye kan ye min b\u025b k\u025b Mali ka m\u0254g\u0254 bisan naani f\u025b u ka don o don \u0272\u025bnamaya la \u2014 sugu la, so k\u0254n\u0254, radiyo b\u0254lan la, ani politiki kumakanw na. Jeli ka D\u0254nkili ladamu ye kan nin ka bonya ye min ka di kos\u025bb\u025b. Bi, an b\u025b Bamanankan<\/strong> ka nii s\u0254r\u0254.<\/p>\n Bamanankan b\u025b Mande bolo la Niger-Kongo kan denbaya k\u0254n\u0254, ani a b\u025b kan s\u0254r\u0254 Mali Mansaya belebele ka kan wariko la min tun b\u025b san tanu sabanan na. Sunjata Fasa \u2014 Sunjata Keita ka maana, min ye Mali Mansaya sigida, min b\u0254ra j\u0254r\u0254ku-bali mansaden na ka k\u025b Afiriki fasodenw ka “Jara Mansa” ye \u2014 o ye Jeliw bolo la tun ye san k\u025bm\u025b wolonwula ni k\u0254 a s\u025bb\u025bnni Bamanankan ni a d\u0254g\u0254nin kan Mandinka na. Maana nin b\u025b jate Afiriki ka kumakan s\u025bb\u025bnni ka f\u025bn k\u025blen ye min ka bon, i ko Iliade ani Odyss\u00e9e.<\/p>\n San k\u025bm\u025b wolonwula ni fila \u0272\u0254g\u0254n na ka taa san k\u025bm\u025b tan ni k\u0254n\u0254nt\u0254n, Bamanan m\u0254g\u0254w ye mansaya fila sigi: Segu Bamanan Mansaya (1712-1861) ani Kaarta Mansaya. O tuma na, Bamanankan b\u0254ra kabila kan na ka k\u025b julakan ye Nizerba senf\u025b b\u025b\u025b la. “Bamanan” t\u0254g\u0254 k\u0254r\u0254 b\u025b kuma na, nka miriya min s\u0254r\u0254la kos\u025bb\u025b o ye ko a b\u0254ra kumakan la min k\u0254r\u0254 ye “banna m\u0254g\u0254w” ye \u2014 Bamanan m\u0254g\u0254w ka banna Silameya la ani u ka u y\u025br\u025b ka laada dan.<\/p>\n Faransi koloni waati la (1892-1960), Faransi ye fanga k\u025b i n’a f\u0254 adminitrasiyon ni kalan kan kelen pe ye. Nka Bamanankan tora ni barika ye sugu la, so k\u0254n\u0254, ani Jeli ka f\u0254liw la. Ka ban ka b\u0254, Mali guverin\u025bman ye Bamanankan d\u0254n i n’a f\u0254 kan tan ni saba (langues nationales) d\u0254 ye, ani kabini o tuma, a b\u025b baara k\u025b i n’a f\u0254 jamana b\u025b\u025b ka lingua franca ye ti\u0272\u025b na.<\/p>\n [The Korean Today] Mali Nizerba da f\u025b sugu k\u0254r\u0254 la fini feere y\u0254r\u0254 \u00a9 The Korean Today Editorial<\/p>\n<\/div>\n Fo 2025, Bamanankan b\u025b k\u025b Mali ka m\u0254g\u0254 bisan naani f\u025b \u2014 m\u0254g\u0254 miliy\u0254n naani \u0272\u0254g\u0254n min ka kan ye a ye a ka bamanan kan ye, ani m\u0254g\u0254 miliy\u0254n tan ni k\u0254 min b\u025b a k\u025b i n’a f\u0254 kan filanan ye, o b\u025b\u025b laj\u025blen ye m\u0254g\u0254 miliy\u0254n tan ni naani \u0272\u0254g\u0254n ye. Mali daf\u025b, Bamanankan b\u025b se ka faamuya Mande kan m\u0254g\u0254w bolo Senegal, Gine, Burkina Faso, Kotidivuwari, ani Ganbi la.<\/p>\n Bamanankan ka s\u025bb\u025bnni maana ye kuma diyalen ye a y\u025br\u025b la. Nka Latin s\u025bb\u025bnni ye ofisiy\u025bli s\u025bb\u025bnni ye, Gine ka hakilitigiya Solomana Kante ye N’Ko s\u025bb\u025bnni (\u07d2\u07de\u07cf)<\/strong> dab\u0254 1949 la kos\u025bb\u025b Mande kanw ye. Min b\u025b s\u025bb\u025bn ka b\u0254 kininbolo f\u025b ka taa numanbolo f\u025b, N’Ko \u2014 min k\u0254r\u0254 ye “n b’a f\u0254 kan b\u025b\u025b la” \u2014 o s\u0254r\u0254la m\u0254g\u0254 caaman bolo Mande kan duniya b\u025b\u025b la. N’Ko kalanko, s\u025bb\u025bnw, ani dijitali baaraw cayara, ani s\u025bb\u025bnni nin donna Unicode k\u0254n\u0254.<\/p>\n Dijitali waati la, Bamanankan b\u025b giriya ni bonyala. Bamanankan Wikipedia b\u025b baara la, Google Translate b\u025b kan nin d\u025bm\u025b, ani baara-k\u025bmin\u025bn caaman b\u025b yen Bamanankan kalandenw ye. Mali ka radiyo b\u0254lan b\u025b k\u025b Bamanankan na kos\u025bb\u025b, ani d\u0254nkili duniya t\u0254g\u0254tigiya i ko Salif Keita ani Amadou & Mariam ye Bamanankan d\u0254nkiliw lase m\u0254g\u0254 b\u025b\u025b ma duniya k\u0254n\u0254.<\/p>\n Bamanankan ka ladamu nafolo min ka di kos\u025bb\u025b o ye Jeli<\/strong> ladamu ye. Jeli ye d\u0254nkilidala ye, kumakan tariku j\u0254li, fasiya lad\u0254nna, tanuli f\u0254la, ani j\u025bkulu c\u025b dipolomasi k\u025bla \u2014 baara min \u0272\u0254g\u0254n t\u025b s\u0254r\u0254 Tilebiyanfan ladamu la. Kora<\/strong> f\u0254len na (min\u025bn min juru ye mugan ni kelen ye), Jeliw b\u025b Sunjata Fasa f\u0254, fasiya lad\u0254n min b\u025b san k\u025bm\u025b caaman b\u0254, ani mansayaw ni kabilaw ka tariku s\u025bb\u025bn. Jeliw b\u025b wele “kitabu tagamalen” ye, ani u ye Bamanankan ka kumakan s\u025bb\u025bnni ka wariko jigilam\u0254g\u0254 ye.<\/p>\n Bamanan kot\u0254baw b\u025b savanna ka hakilitigiya g\u025bl\u025bn ta. “K\u025bl\u025b t\u025b b\u0254 m\u0254g\u0254 kelen bolo”<\/strong> \u2014 “K\u025bl\u025b t\u025b b\u0254 m\u0254g\u0254 kelen bolo kelen” \u2014 o b\u025b kalan ko k\u025bl\u025b b\u025b\u025b ka kun b\u025b f\u025bn fila la tuma b\u025b\u025b. “So k\u0254n\u0254 t\u025b m\u0254g\u0254 ye, a b\u0254len d\u0254r\u0254n de”<\/strong> \u2014 “I t\u025b se ka m\u0254g\u0254 d\u0254n a ka so k\u0254n\u0254; a b\u0254len d\u0254r\u0254n de b’a ti\u0272\u025b jira” \u2014 o b\u025b kuma m\u0254g\u0254 ka baara b\u0254len f\u0254 ka m\u0254g\u0254 jate u ka kuma m\u025bnnen na a ka.<\/p>\n Bamanankan ye kan ye min ka toni b\u025b, kumakan kelen ni m\u0254g\u0254 kelen b\u025b se ka k\u0254r\u0254 w\u025br\u025b s\u0254r\u0254 ka k\u025b\u0272\u025b ni toni hali la. Kan nin b\u025b taa SOV (Suj\u025b-Obj\u025b-V\u025brbe) ladamu la, Mande kan denbaya ka cogo ye min b\u025b a danmak\u025b Niger-Kongo kan caaman na. Bamanankan ka Koteba<\/strong> ladamu ye maana f\u0254li ye min b\u025b m\u0254g\u0254w makuma ka baara k\u025b ni y\u025bl\u025b ye ka jama ka ko f\u0254.<\/p>\n Bamanan ladamu duniya b\u025b si g\u025bl\u025bn la, ton (sannafan j\u025bkuluw) min b\u025b jama ka \u0272\u025bnamaya lad\u0254n, donkilini ladamu min b\u025b \u0272\u025bnamaya faranfasinya jira, ani sinankuya (naloma) min b\u025b kabila c\u025b g\u025bl\u025bya k\u025b ni y\u025bl\u025b ye. O ladamu b\u025b\u025b b\u025b k\u025b Bamanankan na, kan min b\u025b kumakan ni halilanma di ka Mande jama ka sigida faamuya.<\/p>\n WIA b\u025b a daa di ko a b\u025b Jeli ka maana f\u0254li ladamu, N’Ko s\u025bb\u025bnni wariko, Koteba maana f\u0254li, ani bi d\u0254nkili kumakanw Bamanankan na mara dijitali bayigana k\u0254n\u0254 min b\u025b to tuma b\u025b\u025b. Sunjata Fasa ka kuma fo ka taa se Salif Keita ka d\u0254nkiliw ma, Bamanankan f\u0254cogo b\u025b\u025b b\u025bna ta dijitali f\u0254rma mis\u025bn la sinnik\u025bn\u025b caaman ye.<\/p>\n [The Korean Today] Jeli ka kumakan maana f\u0254li ka dijitali bayigana s\u025bb\u025bnni \u00a9 The Korean Today Editorial<\/p>\n<\/div>\n I n’a f\u0254 Jeli b\u025b tariku taa sinnik\u025bn\u025bw f\u025b kora ka d\u0254nkili la cogo min na, WIA ka dijitali bayigana b\u025bna Bamanankan mara tuma b\u025b\u025b la. I n’a f\u0254 Nizerba b\u025b savanna dun ka \u0272\u025bnamaya to cogo min na, dijitali s\u025bb\u025bnni b\u025bna nii banbali di Bamanankan ma.<\/p>\n “Jeli t\u025b sa, a ka kuma t\u025b sa.”<\/p>\n [Jeli t\u025b sa, a ka kuma t\u025b sa]<\/p>\n “Jeli b\u025b se ka sa, nka a ka kumakanw t\u025b sa abada.”<\/p>\n \u2014 Bamanan kot\u0254ba k\u0254r\u0254 min b\u025b kumakan ladamu ka banbali bonya. Jeli ka kumakanw \u2014 kitabu tagamalen \u2014 b\u025b t\u025bm\u025b m\u0254g\u0254 kelen ka \u0272\u025bnamaya dant\u025bm\u025b kan na.<\/p>\n<\/div>\n Kan k\u025bm\u025b fila ni mugan ni kelen, don k\u025bm\u025b fila ni mugan ni kelen. Bi, Bamanankan ka kan b\u025b i dusu la s\u0254r\u0254 Nizerba sira f\u025b. I n’a f\u0254 Jeli ka kora d\u0254nkili m\u025bnni tora san k\u025bm\u025b caaman k\u0254n\u0254 cogo min na, Bamanankan b\u025bna m\u025bn tuma b\u025b\u025b a ka dijitali bayigana f\u025b.<\/p>\n Taama di\u0272\u025b nin b\u025bna m\u025bn m\u0254g\u0254 miliy\u0254n caaman dusu la ani a b\u025bna taa sinnik\u025bn\u025b nataw f\u025b.<\/p>\n Kan b\u025b\u025b ye tuma b\u025b\u025b ta ye.<\/p>\n<\/div>\n WIA Kan C\u025bfari<\/p>\n Kan 221 \u2014 Kan S\u025bb\u025bnni Tuma B\u025b\u025b Ye<\/p>\n \u00a9 2025 WIA Language Institute. Hak\u025b b\u025b\u025b maralen don.<\/p>\n<\/div>\n #WIA_Languages<\/span> #Bamanankan<\/span> #Bambara<\/span> #Mali<\/span> #AfirikiFasodenw<\/span> #Jeli<\/span> #NKo<\/span> #KanMarali<\/span> #UNESCO<\/span> #WIA<\/span><\/p>\nTariku \u2014 Mali Mansaya ka Bonya ani Jeliw ka Hakilina<\/h3>\n
![\"Mali](\"https:\/\/wiasoom.com\/wialanguages\/images\/day-053\/day-053-img1.png\")
<\/p>\nBi \u2014 M\u0254g\u0254 Miliy\u0254n Tan ni Naani i n’a f\u0254 Afiriki Fasodenw ka Lingua Franca<\/h3>\n
Kan ka Nafolo \u2014 Jeliw ka Hakilitigiya ani Kora<\/h3>\n
WIA ka Layidu \u2014 Jeli ka D\u0254nkili Y\u025bl\u025bma ka k\u025b Dijitali S\u025bb\u025bnni ye min b\u025b tuma b\u025b\u025b<\/h3>\n
![\"Bamanankan](\"https:\/\/wiasoom.com\/wialanguages\/images\/day-053\/day-053-img2.png\")
<\/p>\n