Viết nhật ký chăm sóc – những đổi thay bắt đầu từ vài dòng ghi chép

Bài Columnist Kim Mi-hee

Vì sao một ngày chăm sóc lại chẳng đọng lại trong trí nhớ

Một ngày chăm sóc không phải là một sự kiện lớn, mà được ghép từ hàng chục việc nhỏ. Nhắc uống thuốc, giúp ăn uống, dìu đi vệ sinh, kiểm tra lịch hẹn bệnh viện, dỗ dành khi tâm trạng bỗng dưng thay đổi. Việc nào cũng nhỏ, nhưng vì chúng nối tiếp nhau không ngừng nên tâm trí chẳng có lúc nào để sắp xếp lại. Vậy nên đến tối, chỉ còn lại mệt mỏi vì 'đã làm nhiều lắm', còn 'đã làm những gì' thì trôi tuột khỏi tay như nước.

Khi những ngày chẳng đọng lại trong trí nhớ cứ chồng chất lên nhau, một điều lạ lùng xảy ra. Rõ ràng mình đã cố gắng, vậy mà lại thấy như chẳng làm được gì, và cảm giác trống trải ấy rất dễ biến thành tự trách. Khi những ý nghĩ như 'lẽ ra mình phải làm tốt hơn', 'hôm nay sao mẹ lại như thế' tìm đến vào ban đêm, giấc ngủ cũng chập chờn theo. Có lẽ một trong những lý do khiến người chăm sóc kiệt sức không nằm ở sự nhọc nhằn của cơ thể, mà ở nỗi hụt hẫng khi cả một ngày cứ thế bốc hơi mất.

Ghi chép là cách giản dị nhất để ngăn sự bốc hơi ấy. Không cần phải là một cuốn nhật ký công phu. Chỉ cần ghi vài dòng sự việc như 'Buổi sáng ăn nửa bát cháo, buổi chiều đi dạo 10 phút, buổi tối tâm trạng trùng xuống' là đủ. Khoảnh khắc được chép lên giấy, một ngày không còn là một khối mờ nhòe nữa, mà trở thành danh sách những việc mình đã làm được.

Những điều mà vài dòng ghi chép cho ta biết

Chỉ cần ghi chép tích lại vài ngày, những nhịp điệu vốn không nhìn thấy được sẽ dần hiện ra. Có những ngày cha tôi đặc biệt khó chịu, và tôi luôn nghĩ có phải lỗi tại mình; nhưng lật lại cuốn sổ, tôi thấy những ngày như thế phần lớn là sau một đêm ông ngủ không ngon. Biết được điều đó rồi, tôi không còn coi sự cáu gắt của ông là nhắm vào mình nữa, mà thay vào đó có thể hướng lòng mình sang việc để ông ngủ trưa thêm một chút. Ghi chép giúp ta tách cảm xúc ra khỏi sự việc như vậy đó.

Khi đi bệnh viện, sức mạnh của ghi chép cũng rất lớn. Trong phòng khám, khi bác sĩ hỏi 'Dạo này thế nào?', đầu óc ta thường trống rỗng, rồi trả lời 'Cũng vậy thôi ạ' và bước ra. Nhưng nếu trong sổ có ghi 'ngày bắt đầu ăn ít đi', 'ban đêm thức giấc mấy lần', 'triệu chứng mới xuất hiện', thì trong thời gian khám ngắn ngủi ta vẫn có thể truyền đạt chính xác những điều cần nói. Đó là khoảnh khắc sự quan sát của người chăm sóc trở thành tư liệu quý giá nhất đối với đội ngũ y tế.

Khi trò chuyện với anh chị em hay những người khác trong gia đình cũng vậy. Câu 'dạo này mệt lắm' thường khó chạm tới người nghe, nhưng một dòng ghi chép 'tuần này có năm đêm thức giấc' thì lại đến với họ theo một cách khác. Ghi chép không phải để chứng minh công sức của mình, mà trở thành một ngôn ngữ chung giúp những người cùng chăm sóc nhìn thấy cùng một bức tranh.

Nên ghi những gì, và ghi thế nào

Nếu ngay từ đầu cố làm một mẫu biểu hoàn hảo, e rằng khó mà giữ được quá ba ngày. Tôi đã tự hứa với mình chỉ ghi ba điều. Thứ nhất, những gì cha mẹ đã ăn và ăn bao nhiêu. Thứ hai, giấc ngủ và tâm trạng. Thứ ba, một điều đặc biệt trong ngày. Ba dòng này là đủ, và chỉ những hôm rảnh rỗi hơn mới thêm một hai dòng. Cuốn sổ nên đặt ở nơi dễ với tới, chẳng hạn cạnh hộp thuốc hay một góc bàn ăn, thì mới không quên viết.

Nếu có một nguyên tắc khi ghi, thì đó là viết sự việc trước, phán xét sau. Thay vì 'Hôm nay mẹ lại bướng', hãy thử ghi 'Lúc 3 giờ chiều, khi mời đi tắm thì mẹ bảo không muốn. 30 phút sau mời lại thì mẹ đồng ý'. Cùng một cảnh, nhưng câu thứ hai để lại gợi ý cho lần sau nên làm thế nào. Và bên cạnh đó, dù rất nhỏ thôi, hãy thêm một dòng về lòng mình. Một dòng thật lòng như 'hôm nay mình cũng mệt lắm rồi' sẽ giúp ghi nhớ con người mình của ngày hôm ấy.

Những hôm tay khó viết hay mắt mỏi, chỉ cần vẽ ký hiệu như hình tròn hay hình tam giác lên tờ lịch cũng được. Ngày ăn uống tốt thì vẽ hình tròn, ngày vất vả thì hình tam giác, ngày đi bệnh viện thì ngôi sao. Sau một tháng, đứng xa nhìn lại tờ lịch, chỉ qua những ký hiệu thôi ta cũng thấy được nhịp điệu. Sức mạnh của ghi chép không đến từ độ dài của câu chữ, mà từ sự bền bỉ nối tiếp.

Mở rộng thành những ghi chép dành cho chính người chăm sóc

Viết nhật ký chăm sóc một thời gian, đến một lúc nào đó, không chỉ chuyện của cha mẹ mà cả chuyện của chính mình cũng bắt đầu được ghi vào. Có một hôm, ở một góc sổ, tôi đã ghi: 'Hôm nay thấm chút hương oải hương vào khăn tay rồi ngồi bên cửa sổ một lát'. Chẳng phải điều gì to tát, nhưng nhờ có dòng ấy, tôi có thể xác nhận rằng trong tuần đó ít nhất đã có một khoảnh khắc mình chăm chút cho bản thân. Bởi lẽ trong một ngày của người chăm sóc, chính mình thường là người đầu tiên bị xóa đi.

Vì thế, tôi khuyên bạn hãy dành một ô 'Điều hôm nay mình đã làm cho bản thân' ở cuối trang nhật ký. Chậm rãi uống một cốc nước ấm, ra ngoài hóng gió một chút, hít thở đều lại trong mùi hương mình yêu thích. Nếu ô ấy bỏ trống nhiều ngày liền, thì chính điều đó đã là một tín hiệu. Tín hiệu rằng ta đang trì hoãn việc chăm sóc bản thân, và chỉ cần nhận ra tín hiệu ấy thôi, ngày mai cũng đã có thể khác đi đôi chút.

Khi ghi chép tích lại, chúng trở thành lịch sử của hành trình chăm sóc, và cũng là lịch sử của chính mình. Một ngày nào đó, khi việc chăm sóc đã khép lại và ta mở cuốn sổ ra, sẽ không chỉ có những ký ức vất vả, mà còn có cả những câu như 'Hôm ấy cha cười, lâu lắm rồi mới thấy', 'Mẹ nắm tay mình thật lâu'. Bây giờ đó chỉ là vài dòng viết ra để vượt qua một ngày, nhưng vài dòng ấy rồi sẽ trở thành những ghi chép chân thật nhất an ủi ta về sau.

For more heart-care stories, visit the Korea Self-Healing Association.

#WiASsaemTínHiệuChămSócTâmHồn #NhậtKýChămSóc #ChămSócChaMẹ #ChămSócGiaĐình #ChămSócBảnThân #SứcMạnhCủaGhiChép #CuộcSốngTuổiXế #TheKoreanTodayNamIncheon

[ Phóng viên Kim Mi-hee: incheonsouth@thekoreantoday.com ]

Đăng ký Đại sứ quảng bá khu vực Đăng ký Trưởng chi nhánh The Korean Today — Nam Incheon

📰 기사 원문 보기

<저작권자 ⓒ 코리안투데이(The Korean Today) 무단전재 및 재배포 금지>